لوگو فرتاک ایمن ویژن
لوگو فرتاک ایمن ویژن

کاربرد ابزار دقیق

ابزار دقیق چیست؟

در صنایع متفاوت نظیر پتروشیمی ها، پالایشگاه ها، کارخانه جات، نیروگاه ها، ایستگاه های تصفیه آب و… اندازه گیری و کنترل کمیت های فیزیکی نظیر دما، فشار، سطح، جریان سیال، غلظت، میزان جابه جای، سرعت، لغزش و.. از اهمیت زیادی برخوردار است.

ابزار دقیق(Instrumentattion) اصطلاحا به تجهیزات صنعتی گفته می شود که جهت اندازه گیری، ثبت، نمایش و کنترل این کمیت های فیزیکی کاربرد دارند.

از جمله مهم ترین و پرکاربردترین ابزار دقیق می توان به گیج ها، ترانسمیتر ها و سوئیچ ها اشاره کرد.

انواع تجهیزات ابزار دقیق

1-گیج

گیج ابزار دقیق

جهت اندازه گیری کمیت های فیزیکی موجود در سایت استفاده می شود به نحوی که این تجهیزات کمیت فیزیکی مورد نظر را به صورت محلی اندازه گیری می کنند و آن را به اتاق کنترل (CCR) انتقال نمی دهند.

در فیلم زیر با کالیبره گیج فشار آشنا می شوید.

2-ترانسمیتر

ترانسمیتر ها نیز همانند گیج کمیت های فیزیکی را اندازه گیری می کنند با این تفاوت که آنها از طریق یک مدار الکتریکی و تحت سیگنال جریان (معمولا 20-4 mA) یا سیگنال ولتاژ (معمولا 5-1 V) به اتاق کنترل ارسال می کنند.

3-سوئیچ ها

سوئیچ فشار UE سری 120

سوئیچ ها، همانگونه که از اسمشان مشخص است، جهت سوئیچ(قطع و وصل کردن) کمیت های فیزیکی استفاده می شود تا کمیت مورد نظر کنترل شده و سیستم وارد مرحله ی بحرانی نشود.

 

سایر تجهیزات حلقه کنترل صنعتی

از دیگر تجهیزات صنعتی مورد استفاده در حلقه های کنترل صنعتی می توان به کنترل کننده ها و عملگر ها اشاره کرد:

کنترل کننده

کنترل کننده ابزار دقیق

کنترل کننده ها جهت رساندن مقدار کمیت های فیزیکی به مقادیر مطلوب(مقادیر مورد نظر) و صفر شدن خطای موجود استفاده می شوند.

از جمله مهمترین و پرکاربرذترین این کنترل کننده می توان به PID اشاره کرد که در حدود بیش از 90 درصد کنترل کننده های موجود در صنعت از این نوع می باشند.

کنترل کننده PID را هم به صورت یک تجهیز مستقل تهیه نمود و هم به صورت یک منطق (برنامه) در PLC  پیاده سازی نمود.

عملگرها

عملگر ها ابزار دقیق

عملگر ها، ادواتی هستند که فرمان مورد نظر(سیگنال کنترلی) را از کنترل کننده دریافت نموده و متناسب با آن سیگنال عمل می کنند

از جمله مهمترین و پرکاربردترین عملگر های مورد استفاده در صنایع مختلف می توان به شیرهای کنترلی اشاره کرد که جهت کنترل یا قطع و وصل جریان سیال استفاده می شوند

در کنار این شیرهای کنترلی از تجهیزات دیگری نظیر محدک (Actuator) , Positioner و… استفاده می شود.

کاربرد ابزار دقیق

ابزارهای دقیق در انواع مختلف صنایع و حوزه‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرند. 

این ابزارها عموماً برای اندازه‌گیری دقیق، کنترل کیفیت، تجزیه و تحلیل داده‌ها، اندازه‌گیری فشار، دما، سرعت، ویسکوزیته و سایر ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی مورد استفاده قرار می‌گیرند.

 این ابزارها می‌توانند از انواع مختلف باشند، از دستگاه‌های پیشرفته الکترونیکی گرفته تا تجهیزات مکانیکی و اپتیکال. 

به عنوان مثال، دستگاه‌های اندازه‌گیری فشار، ترمومترها، روبشناس‌ها و دستگاه‌های آزمایشگاهی تنها چند نمونه از ابزارهای دقیق هستند.به این منظور از ابزار دقیق در صنایع متفاوتی از جمله موارد زیر استفاده می شود

  1. صنعت نفت و گاز
  2. صنعت شیمی و پتروشیمی
  3. نیروگاه های برق
  4. صنعت داروسازی
  5. صنعت غذا و نوشیدنی
  6. تجهیزات نظامی
  7. صنایع فولاد
  8. صنایع سیال
  9. تاسیسات دریایی و کشتی سازی
  10. دستگاه های تصفیه آب

اگر می خواهید با هر کدام از کاربرد های ابزار دقیق آشنا شوید پس ادامه این مقاله را از دست ندهید.

کاربرد ابزار دقیق

کاربرد ابزار دقیق در صنعت نفت و گاز

  1. اندازه گیری فشار، دما مربوط به لوله های انتقال سیال (نفت و گاز)
  2. اندازه گیری جریان سیال عبوری در لوله های انتقال سیال 
  3. اندازه گیری سطح و فشار مخازن ذخیره نفت و فراورده های نفتی
  4. تشخیص گازهای نشتی از مخازن و لوله ها به منظور جلوگیری از انفجار در سایت

کاربرد ابزار دقیق در صنایع شیمی و پتروشیمی

  1. اندازه گیری دبی حجمی و جرمی سیالات( رنگ، اسید و باز، مواد پلیمری و…)
  2. اندازه گیری فشار و دمای مربوط به مخازن و راکتور های مورد استفاده در این صنعت 
  3. اندازه گیری کمیت هایی نظیر PH، رسانایی، غلظت و…
  4. اندازه گیری سطح مخازن ذخیره سازی مواد اولیه و فرآورده ها
کاربرد ابزار دقیق
کاربرد ابزار دقیق

کاربرد ابزار دقیق در صنایع شیمی و پتروشیمی

  1. اندازه گیری دبی حجمی و جرمی سیالات( رنگ، اسید و باز، مواد پلیمری و…)
  2. اندازه گیری فشار و دمای مربوط به مخازن و راکتور های مورد استفاده در این صنعت 
  3. اندازه گیری کمیت هایی نظیر PH، رسانایی، غلظت و…
  4. اندازه گیری سطح مخازن ذخیره سازی مواد اولیه و فرآورده ها
کاربرد ابزار دقیق

کاربرد ابزار دقیق در نیروگاه های تولید برق

  1. از آب موجود در چرخه ی بخار نیروگاه حرارتی (نیروگاه بخار) در اکثر موارد باید درصد خلوص بالایی داشته باشد لذا اندازه گیری پارامتر هایی نظیر PH، هدایت الکتریکی، اکسیژن محلول و … مهم است که در این راستا از تجهیزات و سنسور های ابزار دقیق استفاده می کنند.
  2. اندازه گیری فلوی حجمی و جرمی گازوئیل ورودی به بویلر در نیروگاه ها توسط فلومتر های ابزار دقیق صورت می گیرد.
  3. اندازه گیری سطح مربوط به مخازن دخیره سوخت و آب
  4. اندازه گیری دما و فشار بویلر که جزو پارامتر های مهم و حیاتی در نیروگاه به شمار می روند خصوصا جهت حفظ ایمنی
  5. اندازه گیری دمای مربوط به سیم پیچ های ماشین های الکتریکی نظیر ترانسفورماتور و ژنراتور
  6. اندازه گیری فشار توربین جهت نشان دادن وضعیت آن

کاربرد ابزار دقیق در صنایع داروسازی

  1. در صنایع دارویی جهت استریل کردن تجهیزات از دستگاهی به نام اتوکلاو (Auto Clave) استفاده می کنند. این به صورتی است که معمولا دما، فشار در اتوکلاو بالاست و اندازه گیری آنها نیز اهمیت زیادی  دارد.لذا برای اندازه گیری این پارامتر ها از سنسور های فشار و دما استفاده می نمایند.
  2. تشخیص و نظارت بر گازهای سمی و قابل اشتعال در مناطق تولید دارو
  3. اندازه گیری فشار و دما و نظارت بر مقادیر آنها جهت  نزدیک شدن دارو ها به استاندارد های مورد نیاز
  4. اندازه گیری کمیت هایی نظیر PH، رسانایی، اکسیژن محلول، ORP و …
  5. اندازه گیری سطح و فشار مربوط به مخازن ذخیره سازی مواد اولیه و محصولات
  6. اندازه گیری دما و فشار در راکتور های مورد استفاده در این صنعت
کاربرد ابزار دقیق
کاربرد ابزار دقیق

کاربرد ابزار دقیق در صنایع داروسازی

  1. در صنایع دارویی جهت استریل کردن تجهیزات از دستگاهی به نام اتوکلاو (Auto Clave) استفاده می کنند. این به صورتی است که معمولا دما، فشار در اتوکلاو بالاست و اندازه گیری آنها نیز اهمیت زیادی  دارد.لذا برای اندازه گیری این پارامتر ها از سنسور های فشار و دما استفاده می نمایند.
  2. تشخیص و نظارت بر گازهای سمی و قابل اشتعال در مناطق تولید دارو
  3. اندازه گیری فشار و دما و نظارت بر مقادیر آنها جهت  نزدیک شدن دارو ها به استاندارد های مورد نیاز
  4. اندازه گیری کمیت هایی نظیر PH، رسانایی، اکسیژن محلول، ORP و …
  5. اندازه گیری سطح و فشار مربوط به مخازن ذخیره سازی مواد اولیه و محصولات
  6. اندازه گیری دما و فشار در راکتور های مورد استفاده در این صنعت
کاربرد ابزار دقیق

کاربرد ابزار دقیق درصنایع غذا و نوشیدنی

  1. استفاده از سنسورهایی نظیر لودسل جهت دستیابی به دقت پر کردن و بسته بندی 
  2. استفاده از تجهیزات اندازه گیری جریان سیال جهت اندازه گیری سیالاتی نظیر آب، شربت ها، مواد افزودنی
  3. اندازه گیری کمیت هایی نظیر PH و ORP با استفاده از تجهیزات ابزار دقیق امکان پذیر است.
  4. اندازه گیری سطح سیلو های دخیره مواد غذایی
  5. در اتوماسیون مربوط به کارخانجات جهت عملیاتی نظیر شمارش محصولات از سنسور های خازنی یا نوری استفاده می شود.
  6. اندازه گیری و کنترل و نمایش کمیت هایی نظیر دما، فشار که در راکتور های موجود در خط تولید مواد غذایی از اهمیت زیادی برخوردارند، توسط تجهیزات ابزار دقیق صورت می پذیرد.

کاربرد ابزار دقیق در صنایع فولاد

  1. یکی از واحد های مهم کارخانه های فولاد کوره های حرارتی آن می باشد که جهت اندازه گیری دما در این کوره ها از تجهیزات ابزار دقیق استفاده می شود.
  2. جهت اندازه گیری جریان سیال در لوله های انتقال سیال از تجهیزات ابزاردقیق استفاده می شود.
  3. جهت نظارت بر ضخامت ورق های تولیدی کارخانه های تولید فولاد از ابزار دقیق استفاده می شود.
کاربرد ابزار دقیق
کاربرد ابزار دقیق

کاربرد ابزار دقیق در صنایع فولاد

  1. یکی از واحد های مهم کارخانه های فولاد کوره های حرارتی آن می باشد که جهت اندازه گیری دما در این کوره ها از تجهیزات ابزار دقیق استفاده می شود.
  2. جهت اندازه گیری جریان سیال در لوله های انتقال سیال از تجهیزات ابزاردقیق استفاده می شود.
  3. جهت نظارت بر ضخامت ورق های تولیدی کارخانه های تولید فولاد از ابزار دقیق استفاده می شود.
کاربرد ابزار دقیق

کاربرد ابزار دقیق درصنایع سیمان

  1. اندازه گیری سطح در مخازن مواد خام و سیلو های ذخیره سیمان
  2. اندازه گیری پارامتر های کیفی آب نظیر PH، DO، رسانایی و …
  3. اندازه گیری میزان سوخت مصرفی کوره سیمان توسط فلومتر ها
  4. اندازه گیری فشار و دمای دیگ های بخار 

کاربرد ابزار دقیق در ایستگاه های تصفیه آب

  1. برای اندازه گیری میزان جریان سیال (آب) از فلومتر های ابزار دقیق استفاده می کند.
  2. اندازه گیری PH آب (که درصد اسیدی یا بازی بودن را نشان می دهد) در فرآیندهای تصفیه آب بسیار مهم است که جهت اندازه گیری آن از تجهیزات ابزار دقیق استفاده می نمایند.
  3. یکی از شاخص های دیگر کیفیت آب TDS یا کل مواد جامد محلول می باشد که به مفهوم مجموع غلظت همه یون های موجود در آب می باشد جهت اندازه گیری این شاخص از ابزار دقیق به نام TDS متر استفاده می شود
  4.  DO یا میزان اکسیژن حل شده در آب از دیگر پارامتر های مهم کیفیت آب می باشد که جهت اندازه گیری آن از تجهیز ابزار دقیقی به نام DO متر استفاده می شود.
  5. EC یا هدایت الکتریکی یکی دیگر از پارامتر های مهم کیفیت آب می باشد که جهت اندازه گیری آن از تجهیز ابزار دقیقی به نام EC متر استفاده می شود.
  6. جهت اندازه گیری فشار مخازن تصفیه خانه ها از تجهیزات فشار ابزار دقیق استفاده می شود.
کاربرد ابزار دقیق
کاربرد ابزار دقیق

کاربرد ابزار دقیق در ایستگاه های تصفیه آب

  1. برای اندازه گیری میزان جریان سیال (آب) از فلومتر های ابزار دقیق استفاده می کند.
  2. اندازه گیری PH آب (که درصد اسیدی یا بازی بودن را نشان می دهد) در فرآیندهای تصفیه آب بسیار مهم است که جهت اندازه گیری آن از تجهیزات ابزار دقیق استفاده می نمایند.
  3. یکی از شاخص های دیگر کیفیت آب TDS یا کل مواد جامد محلول می باشد که به مفهوم مجموع غلظت همه یون های موجود در آب می باشد جهت اندازه گیری این شاخص از ابزار دقیق به نام TDS متر استفاده می شود
  4.  DO یا میزان اکسیژن حل شده در آب از دیگر پارامتر های مهم کیفیت آب می باشد که جهت اندازه گیری آن از تجهیز ابزار دقیقی به نام DO متر استفاده می شود.
  5. EC یا هدایت الکتریکی یکی دیگر از پارامتر های مهم کیفیت آب می باشد که جهت اندازه گیری آن از تجهیز ابزار دقیقی به نام EC متر استفاده می شود.
  6. جهت اندازه گیری فشار مخازن تصفیه خانه ها از تجهیزات فشار ابزار دقیق استفاده می شود.

رشته ابزار دقیق

علم Instrumentattion در واقع علم اندازه گیری و کنترل متغیر های فرآیند(کمیت های فیزیکی) نظیر دما، فشار، جریان سیال و ارتفاع سیال و …می باشد.

معمولا Instrumentattion در کنار واژه کنترل نیز استفاده می شود. مهندسی ابزار دقیق معمولا در عناوین مختلف زیر در ایران ارائه می شود:

کاردانی ناپیوسته برق-رشته الکترونیک و ابزار دقیق
کارشناسی ناپیوسته برق-مهندسی کنترل-گرایش ابزار دقیق
کارشناسی ناپیوسته مهندسی فناوری کنترل-گرایش ابزار دقیق
کارشناسی ارشد ناپیوسته-مهندسی ابزار دقیق و اوتوماسیون صنایع نفت

شرکت فرتاک ایمن ویژن تامین کننده تجهیزات ابزار دقیق است، برای خرید و سفارش محصولات ما با شماره 02188800719 در ارتباط باشید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

فرتاک ایمن ویژن