راهنمای کامل وایرینگ و کالیبره دتکتور گاز هانیول Searchpoint Optima Plus

فرایند کالیبره کردن دتکتور گاز از اهمیت زیادی برخوردار است، زیرا این اقدام باعث می‌شود دستگاه به‌طور دقیق و قابل‌اعتماد گازهای مختلف را تشخیص دهد.

یک وایرینگ اشتباه، حتی قبل از رسیدن به مرحله‌ی کالیبراسیون، می‌تواند باعث قطعی ارتباط یا خطای دائمی دستگاه شود، به همین دلیل رعایت دقیق رنگ‌بندی سیم‌ها به‌اندازه‌ی خود فرآیند کالیبره اهمیت دارد.

در این مقاله به‌صورت اختصاصی به کالیبره دتکتور گاز هانیول مدل Searchpoint Optima Plus می‌پردازیم، پس با ما همراه باشید تا با نحوه‌ی وایرینگ و کالیبره‌ی آن آشنا شوید.

برای شناخت بیشتر کالیبره دتکتور گاز هانیول مدل Searchpoint Optima Plus، فیلم زیر را مشاهده کنید:

 

برای انجام کالیبره دتکتور گاز هانیول مدل searchpoint optima pluse نیاز به ماژول ترانسمیتر گاز XNX است.

برای نصب آن در سنسور دتکتور ( دتکتور گاز هانیول مدل searchpoint optima pluse) سیم سفید، قرمز و مشکی را به قسمت سیگنال وصل می کنیم( قسمت searchpoint)

و قسمت خروجی A در XNX به سیم آبی و قسمت خروجی B در XNX به سیم نارنجی وصل می کنیم

و بعد مثبت و منفی برق را وصل می کنیم و با FLUKE آن را سری می کنیم تا خروجی میلی آمپر هم داشته باشیم.

برای انجام کالیبره‌ی دتکتور گاز هانیول مدل Searchpoint Optima Plus، نیاز به ماژول ترانسمیتر گاز XNX دارید.

کابل استاندارد بین سنسور Searchpoint Optima Plus و ترانسمیتر XNX شامل ۶ سیم با رنگ‌بندی مشخص است:
 

مراحل وایرینگ:

1. سیم‌های سفید، قرمز و مشکی را به قسمت سیگنال سنسور (بخش Searchpoint) وصل می‌کنیم.
2. سیم زرد را به ورودی RS485+ روی XNX و سیم آبی را به ورودی RS485− روی XNX وصل می‌کنیم. توجه: در این کابل استاندارد سیم نارنجی وجود ندارد؛ اشتباه گرفتن رنگ‌بندی در این مرحله باعث می‌شود ارتباط RS485 بین سنسور و ترانسمیتر برقرار نشود.
3. سیم سبز را به گراند واحد (Unit Gnd) وصل می‌کنیم. توصیه‌ی سازنده این است که شیلد کابل فقط از یک سمت (سمت XNX) به زمین متصل شود، نه از هر دو طرف.
4. مثبت و منفی برق تغذیه را وصل می‌کنیم و با دستگاه FLUKE آن را سری می‌کنیم تا خروجی میلی‌آمپر هم داشته باشیم.
5. نکته‌ی مهم نصب: بعد از اولین اتصال Optima و XNX به هم، همیشه یک Soft Reset از طریق منوی کالیبراسیون XNX انجام دهید. این مرحله باعث می‌شود ارتباط RS485 به‌درستی مقداردهی اولیه شود. طبیعی است که در همین لحظه، ارتباط RS485 برای چند دقیقه قطع شود و فالت‌های F120 یا F161 نمایش داده شوند، این خطاها موقتی هستند و به‌محض برقراری مجدد ارتباط، خودبه‌خود پاک می‌شوند.

بعد از وایرینگ، اگر وارم‌آپ انجام شود دو حالت ممکن است پیش بیاید:

1. Fault ندارد
2. Fault دارد

نحوه از بین بردن fault

اگر XNX خطا را نشان دهد، ابتدا وارد منوی XNX می‌شوید. در این قسمت باید پسورد را وارد کرده و تایید را بزنید تا بتوانید وارد بخش Information شوید و اطلاعات دستگاه را مشاهده کنید.

در بخش Alarm/Fault Status می‌توانید وضعیت آلارم و خطاهای خود را مشاهده کنید. با ورود به این بخش، لیستی از خطاها نمایش داده می‌شود که می‌توانید آن‌ها را ریست کنید.

خطاهایی مانند F161 (که معمولاً پس از Soft Reset یا قطعی موقت ارتباط RS485 ظاهر می‌شود) در حالت Non-Latching به‌طور خودکار پس از برقراری مجدد ارتباط پاک می‌شوند؛ اما در حالت Latching، باید به‌صورت دستی از همین منو ریست شوند. توجه داشته باشید که برخی خطاهای دیگر (که ریشه‌ی سخت‌افزاری یا وایرینگ دارند) صرفاً با ریست کردن از بین نمی‌روند و نیاز به رفع علت اصلی دارند.

بخش Data & Time

در این بخش شما می توانید زمان کالیبره بعدی را ست کنید.

بخش Range/Alarm Settings

در این بخش می‌توانید رنج اندازه‌گیری و سطوح آلارم دستگاه را مشخص کنید.

بخش  Test

در این بخش خود ترانسمیتر را تست می‌کنید، اگر در هر لحظه آلارمی وجود داشته باشد، به شما نمایش داده می‌شود.
 

بخش calibrate

در این بخش عملیات کالیبراسیون انجام می‌شود:

1. در Gas Calibrate، مقدار Zero دتکتور را مشخص می‌کنید.
2. در Apply Zero Gas، باید گاز صفر (گاز ابزار دقیق/Zero Gas) را به دستگاه اعمال کنید و با زدن تایید، در وضعیت Zero in Progress پردازش Zero انجام می‌شود.
3. وقتی Zero تنظیم شود، خروجی میلی‌آمپر قفل شده و عدد 2 (mA) را نشان می‌دهد.
4. پس از تکمیل Zero، باید گزینه‌ی Span را انتخاب کرده و مقدار Span مدنظر را مشخص کنید، سپس تایید را بزنید.
5. در Apply Span Gas، گاز مرجع را با غلظت مشخص‌شده وارد می‌کنید؛ وقتی خروجی دستگاه به همان مقدار Span که وارد کرده‌اید برسد، عملیات Apply انجام می‌شود و کالیبراسیون کامل می‌گردد.

فراتر از مراحل وایرینگ و منوی کالیبراسیون، انتخاب نوع درست گاز مرجع برای کالیبره کردن هر سنسور به‌اندازه‌ی خود فرآیند اهمیت دارد چون گاز نامناسب می‌تواند کالیبراسیون را خارج از تلورانس واقعی انجام دهد.

• سنسورهای IR (مانند خود Searchpoint Optima Plus): توصیه می‌شود برای کالیبراسیون از گاز N2 (نیتروژن) استفاده شود.
• سنسورهای کاتالیستی (Pellistor): این نوع سنسورها تنها سنسورهایی هستند که برای عملکرد صحیح به اکسیژن محیط نیاز دارند. طبق استاندارد IEC 60079-29-1، محیط باید حداقل 10٪ اکسیژن داشته باشد تا اکسیداسیون کاتالیزوری به‌درستی انجام شود، در غیر این صورت واکنش شیمیایی روی مهره‌ی کاتالیزوری ناقص مانده و اندازه‌گیری نادرست خواهد بود. به همین دلیل، گاز Span برای این نوع سنسورها باید با هوای تازه (حدود 20.9٪ اکسیژن) متعادل شود، نه با گاز خنثی مانند N2؛ کالیبراسیون صفر (Zero) این سنسورها هم باید با هوای تمیز انجام شود.
• غلظت گاز مرجع برای گازهای قابل‌اشتعال: معمولاً بین 25٪ تا 75٪ LEL مقیاس کامل استفاده می‌شود تا دقت لازم به‌دست آید.
• غلظت گاز مرجع برای گازهای سمی: معمولاً حدود 50٪ مقیاس کامل توصیه می‌شود.

نکات تکمیلی:

• همیشه از گازهای مرجع معتبر و دارای گواهی بین‌المللی استفاده کنید.
• گاز باید با دبی ثابت و مطابق توصیه‌ی سازنده‌ی دتکتور به سنسور اعمال شود، از رگولاتور جریان مناسب استفاده کنید.
• پیش از هر کالیبراسیون، به دستورالعمل سازنده‌ی همان سنسور مراجعه کنید  گاز یا غلظت نادرست می‌تواند باعث شود سنسور خارج از تلورانس مجاز کالیبره شود.
• تمام فعالیت‌های کالیبراسیون و نگهداری باید در سیستم تعمیر و نگهداری سایت و در کنار خود دتکتور ثبت شوند.

 

کالیبراسیون صحیح دتکتور گاز هانیول Searchpoint Optima Plus فقط به مراحل منوی XNX ختم نمی‌شود، همه‌چیز از همان قدم اول، یعنی وایرینگ درست، شروع می‌شود.

اتصال اشتباه رنگ سیم‌های RS485 (زرد و آبی، نه آبی و نارنجی) می‌تواند قبل از رسیدن به مرحله‌ی کالیبراسیون، ارتباط بین سنسور و ترانسمیتر را کاملاً مختل کند.

پس از وایرینگ صحیح و انجام Soft Reset، مسیر کالیبراسیون شامل تنظیم Zero با گاز صفر و سپس Span با گاز مرجع مناسب است.

اما نکته‌ای که خیلی از تکنسین‌ها نادیده می‌گیرند این است که نوع سنسور، نوع گاز مرجع کالیبراسیون را تعیین می‌کند: سنسورهای IR مانند خود Searchpoint Optima Plus با N2 کالیبره می‌شوند، در حالی که سنسورهای کاتالیستی به هوای تازه و حداقل 10٪ اکسیژن نیاز دارند.

رعایت دقیق این نکات از رنگ سیم گرفته تا نوع گاز مرجع تفاوت بین یک دتکتور قابل‌اعتماد و یک دتکتوری‌ست که در عمل، آلارم کاذب می‌دهد یا اصلا نشتی واقعی را تشخیص نمی‌دهد.

اگر در هر مرحله از این فرآیند به مشاوره‌ی فنی نیاز داشتید، کارشناسان فرتاک ایمن ویژن آماده‌ی راهنمایی هستند.

1. برای کالیبره کردن Searchpoint Optima Plus چه تجهیزاتی لازم است؟

علاوه بر خود سنسور Searchpoint Optima Plus، به ماژول ترانسمیتر گاز XNX، کابل وایرینگ استاندارد (۶ سیم رنگی)، گاز صفر، گاز مرجع Span و ترجیحاً یک دستگاه FLUKE برای پایش خروجی میلی‌آمپر نیاز دارید.

2. رنگ سیم‌های اتصال RS485 بین Optima و XNX چیست؟

سیم زرد به RS485+ و سیم آبی به RS485- متصل می‌شود؛ سیم‌های سفید، قرمز و مشکی هم به قسمت سیگنال IR سنسور (بخش Searchpoint) وصل می‌شوند. در این کابل استاندارد سیم نارنجی وجود ندارد.

3. بعد از اتصال اولیه Optima به XNX چه کاری باید انجام شود؟

باید حتماً یک Soft Reset از طریق منوی کالیبراسیون XNX انجام شود. این کار باعث می‌شود ارتباط RS485 به‌درستی مقداردهی اولیه شود؛ در همین لحظه ممکن است فالت‌های موقت F120 یا F161 نمایش داده شود که طبیعی است و خودبه‌خود برطرف می‌شود.

4. فالت F161 چطور برطرف می‌شود؟

در حالت Non-Latching این فالت پس از برقراری مجدد ارتباط RS485 به‌طور خودکار پاک می‌شود. در حالت Latching باید از منوی Alarm/Fault Status به‌صورت دستی ریست شود. اگر فالت پس از ریست هم برطرف نشد، علت را باید در وایرینگ یا سخت‌افزار جست‌وجو کرد.

5. برای کالیبراسیون Searchpoint Optima Plus (سنسور IR) از چه گازی استفاده کنیم؟

برای این سنسور که از نوع IR است، توصیه می‌شود از گاز N2 (نیتروژن) برای کالیبراسیون استفاده شود، بر خلاف سنسورهای کاتالیستی که به هوای تازه و حداقل 10٪ اکسیژن نیاز دارند.

6. مراحل اصلی کالیبراسیون در منوی Calibrate چیست؟

ابتدا Zero با اعمال گاز صفر تنظیم می‌شود (خروجی روی 2mA قفل می‌کند)، سپس Span انتخاب و مقدار آن مشخص می‌شود؛ در نهایت با اعمال گاز مرجع Span تا رسیدن خروجی به همان مقدار، عملیات Apply تکمیل می‌شود.

7. چه غلظتی از گاز مرجع برای کالیبراسیون مناسب است؟

برای گازهای قابل‌اشتعال معمولاً غلظتی بین 25٪ تا 75٪ LEL مقیاس کامل، و برای گازهای سمی حدود 50٪ مقیاس کامل توصیه می‌شود.