راهنمای جامع اتصالات ابزار دقیق، انواع، کاربردها و نکات انتخاب

اتصالات ابزار دقیق، اتصالاتی هستند که وظیفه ی اصلی آنها انتقال سیال های گازی به شمار می یاد.

برای اتصال یک یا چند لوله که بخواهیم کمیتی فیزیکی را هم محاسبه کنیم باید از اتصالات ابزار دقیق استفاده نماییم .

در این مقاله ما با انواع اتصالات و استاندارد های آن آشنا می شویم.

با ما در ادامه همراه باشید تا متوجه شوید از چه روش هایی برای اتصال دو تجهیز استفاده می شود.
 

در این روش دو تجهیز را به هم جوش می‌زنند که متداول‌ترین روش در حوزه‌ی پایپینگ است. اما در ابزار دقیق، چون گاهی نیاز است تجهیز از روی خط، برای کالیبره کردن یا اصلاح رنج جدا شود، این روش کمتر مشاهده می‌شود.

اتصالات Tapered Thread Pipe یکی از رایج‌ترین اتصالات ابزار دقیق است. این اتصالات حالت مخروطی دارند و هدف از آن‌ها ایجاد یک اتصال مکانیکی محکم و بدون نشتی است. اتصال به‌صورت پیچی انجام می‌شود که یک سمت آن نر و سمت دیگر ماده است؛ نر داخل ماده پیچیده می‌شود و در ابتدای اتصال، یک اتصال شل ایجاد می‌شود.

اما وقتی اتصال را سفت می‌کنیم، به علت مخروطی بودن رزوه‌ها، یک اتصال محکم بین نر و ماده ایجاد می‌شود.

این نوع اتصال استانداردهای مختلفی دارد که مهم‌ترین آن‌ها NPT است؛ هر استاندارد، زاویه‌ی رزوه و زاویه‌ی مخروطی خاص خود را دارد.

اتصالات NPT بر اساس استاندارد ANSI B1.20.1 ساخته می‌شوند و گام رزوه‌ی آن‌ها متناسب با قطر اتصال Pipe متفاوت است.
 

 
جدول زیر گام رزوه‌ها را برای هر قطر در استاندارد NPT نشان می‌دهد:
 

 

روزهای اتصال NPT دارای زاویه 60 درجه است و مخروطی آن دارای زاویه‌ی 1 درجه و 47 دقیقه (تقریباً 1.79 درجه) نسبت به محور مرکزی است.

توجه: قبل از بستن یک اتصال NPT، به جهت اطمینان از آب بندی مناسب، حتما باید از نوار تفلن یا pipe Dope  مایع استفاده کرد.

 

 

در جدول زیر با انواع این استاندارد های اتصالات Tapered Thread pipe آشنا می شویم:

 

 
نکته‌ی مهم: بر خلاف تصور رایج، تفاوت اصلی بین NPT و BSPT در زاویه‌ی مخروطی نیست (هر دو تقریباً 1.79 درجه دارند)، بلکه در زاویه‌ی رزوه (60 درجه در برابر 55 درجه) و شکل رزوه است، در NPT قله و ریشه‌ی رزوه تخت است، در حالی که در BSPT گرد و منحنی است. به همین دلیل این دو استاندارد با هم سازگار نیستند و نباید به‌جای هم استفاده شوند.

در اتصالات لوله از رزوه های موازی که مشابه روزه های پیچ و مهره ماشین است، استفاده می کنند.

این روزه ها به خودی خود قادر به آب بندی نیستند باید از O-Ring و یا Gasket نیز استفاده شود.
 

 

SAE (Straight Thread)

 
این اتصال انواع مختلفی دارد که متداول ترین آن روزه های مستقیم SAE است

که در این نوع اتصال با فشرده کردن O-Ring بر روی شانه ی اتصال Female  عمل آب بندی انجام می شود.

وظیفه روزه ها در این اتصالات فشرده کردن O-Ring  بوده و خود عمل آب بندی را انجام نمی دهد.

BSPP (British Standard Pipe Parallel)

 
یکی دیگر از این نوع اتصال، BSPP است که مانند SAE با فشرده کردن O-Ring بر روی شانه ی اتصال Female عمل آب بندی انجام می شود

و زاویه روزه ها در این اتصال 55 درجه می باشد

نکته: یک اتصال Male با استاندارد BSPP تنها داخل یک Female  با استاندارد BSPP پیچیده و آب بندی می شود

اما یک اتصال Male با استاندارد BSPT هم داخل یک Female با استاندارد BSPP و هم داخل یک Female با استاندارد BSPT پیچیده و آب بندی می شود.

NPS(National Pipe Straight)

 
NPS مانند NPT است با این تفاوت که به جای حالت مخروطی فرم Staight و یا موازی را دارد

و مانند بقیه اتصالات Paralled Thread Pipe برای آب بندی به O-Ring نیاز دارد.

 
در این اتصال از دو تا دیسک استفاده می شود که در اطراف این دیسک ها سوراخ هایی است که با کمک پیچ و مهره به همدیگر فیکس می شوند.

این اتصال هم در پایپینگ و هم در ابزار دقیق برای بستن شیرآلات صنعتی و on-off valve ها کاربرد دارد.

تعداد سوراخ ها در دیسک مضربی از 4 است.
 

 

1. اتصالات ابزار دقیق چه تفاوتی با اتصالات معمولی پایپینگ دارند؟

اتصالات ابزار دقیق باید امکان جداسازی سریع تجهیز از روی خط را برای کالیبراسیون یا تعمیر فراهم کنند؛ به همین دلیل روش جوش (Weld) که در پایپینگ رایج است، در ابزار دقیق کمتر استفاده می‌شود و اتصالات رزوه‌ای یا فلنجی ترجیح داده می‌شوند.

2. تفاوت اصلی NPT و BSPT در چیست؟

بر خلاف تصور رایج، تفاوت این دو در زاویه مخروطی نیست (هر دو تقریباً 1.79 درجه دارند)، بلکه در زاویه رزوه (60 درجه در NPT در برابر 55 درجه در BSPT) و شکل رزوه (تخت در NPT، گرد در BSPT) است. به همین دلیل این دو استاندارد با هم سازگار نیستند.

3. چرا برای اتصال NPT باید از نوار تفلون استفاده کرد؟

چون رزوه‌های NPT به‌تنهایی مسیر مارپیچی برای نشتی باقی می‌گذارند؛ نوار تفلون یا Pipe Dope این فاصله‌های ریز بین رزوه‌ها را پر می‌کند و از نشتی جلوگیری می‌کند. (نسخه NPTF با تغییر ارتفاع قله و ریشه رزوه، نیاز به این نوار را از بین می‌برد.)

4. آیا می‌توان اتصال NPT را داخل اتصال BSPP بست؟

خیر به‌صورت استاندارد و ایمن. یک Male با استاندارد BSPT می‌تواند هم داخل Female با استاندارد BSPP و هم BSPT بسته شود، اما NPT با هیچ‌کدام از استانداردهای BSP سازگاری کامل ندارد و مخلوط کردن آن‌ها می‌تواند باعث نشتی یا آسیب به رزوه شود.

5. اتصالات Parallel Thread (مثل SAE و BSPP) چطور آب‌بندی می‌شوند؟

بر خلاف اتصالات مخروطی که خودِ رزوه آب‌بندی ایجاد می‌کند، در اتصالات موازی مثل SAE و BSPP، رزوه فقط وظیفه‌ی فشرده‌کردن یک O-Ring روی شانه‌ی اتصال Female را دارد و آب‌بندی واقعی توسط همان O-Ring انجام می‌شود.

6. اتصال فلنجی در ابزار دقیق چه کاربردی دارد؟

اتصالات فلنجی عمدتاً برای بستن شیرآلات صنعتی و شیرهای On-Off به خط لوله استفاده می‌شوند و امکان جداسازی و نصب مجدد آسان تجهیزات را فراهم می‌کنند.

7. چگونه می‌توان اتصالات ابزار دقیق را سفارش داد؟

برای سفارش محصول، دریافت کاتالوگ و مشاوره فنی درباره‌ی انتخاب نوع اتصال مناسب پروژه، می‌توانید با شماره 02191094546 تماس بگیرید.